LVdBossche

Oud-Turnhout: Overzichtexpo Lieremanschilders

 Joseph Misonne

Onder de titel ‘De Liermanschilders, de romantiek van een landschap herbeleefd’, presenteert het Kunst- en erfgoedcentrum Hofke van Chantraine ditt jaareinde een grote overzichtstentoonstelling met werk van de Lieremanschilders. In meer dan honderd schilderijen, vooral afkomstig uit privébezit, ontdek je de evolutie van het landschap van één van de mooiste en oudste beschermde natuurgebieden van ons land.

Tot in het midden van de 19de eeuw was landschapsschildering erg stereotiep: in besloten ateliers werden er enkel decoratieve en idyllische landschappen op doek gezet. Vanuit het Franse schildersdorpje Barbizon, aan de rand van het woud Fontainebleau, kwam hiertegen reactie. Onder de stuwende kracht van o.a. Jean-François Millet (1814 –1875), ontstond het pleinairisme, de tendens om de natuur zelf ter plekke te gaan bestuderen en te schilderen, ver weg van het eigen atelier.

Aantrekkingspool

werk van Albert Sohie

De Kempen, een streek met nog uitgestrekte, ruwe natuur, was een belangrijke aantrekkingspool voor deze nieuwe stroming. In Bladel in de Nederlandse Kempen, streken in 1887 Joseph Gindra en Victor de Buck neer, in het Molse Achterbos vestigde zich in 1888 Jakob Smits en in Wechelderzande o.a. Adrien J. Heymans.
In Oud-Turnhout vestigden zich Eugeen Surinx (1850 – 1936) en Albert Sohie (1873 – 1927) in het begin van de 20ste eeuw. Samen met koster-organist Jef Claesen (1878 – 1965) trokken zij vaak naar de Liereman om er de ruwe natuur vast te leggen.
In navolging van zijn oom Jef Claesen, trok ook Theo Op de Beeck (1901 – 1993) evenals zijn broer Jozef Op de Beeck (1904 – 1966) vaak naar dit pittoreske natuurgebied om de schoonheid ervan vast te leggen te leggen op doek.
Samen met Jos Stokbroekx (1898 – 1968), Eugeen Machielsen (1906 – 1973), Karel Melis (1919 - 2008), Antoon van Mierlo (1918 – 2000) en Alfons Waterschoot (1931 - 2008) vormen zij de gekendste Lieremanschilders. Maar door onze oproep ontdekten we nog heel wat andere minder gekende, maar daarom niet minder getalenteerde schilders, zoals Joseph Misonne (1882 – 1960), Emiel Peeters (1920 – 2007) e.a. We ontdekten zelfs een vrouwelijke Lieremanschilder. Net zoals haar mannelijke tijdsgenoten geraakte ook Adeline Boone (1909 – 1962) in de ban van dit prachtige natuurgebied met zijn purperen heide en bloeiende brem, stuifduinen, gagelmoerassen, de oranjebruine kleur van de wilde gagel, het speelse licht in de drijvende wolken, de witte berken, de weerspiegeling van het licht in de vennen, … de stilte en de rust.

De respons die we kregen op onze oproep was enorm groot, een selectie was dus onontbeerlijk. Het overzicht van werken en schilders dat getoond wordt is dus zeker verre van volledig, maar het geeft wel een mooi beeld van De Liereman en het Kempense landschap de afgelopen 100 jaar.

Kunstenaars voor bescherming natuurgebied

De invloed van deze kunstenaars op het natuurgebied is niet onbelangrijk. Het is uiteindelijk onder hun stuwende kracht dat dit uniek stuk natte heide beschermd werd. De strijd die zij hiervoor leverden, startte bijna 100 jaar geleden. De in 1910 opgerichte Koninklijke Vereniging voor Natuur- en Stedenschoon, verhinderde als jonge vereniging in 1914 dat “de uiterst belangwekkende moerasstreek De Liereman te Oud-Turnhout” omgezet zou worden in bouwland.
De schilders waren bij deze beschermingsprocedure uiteraard betrokken partij. Zij waren niet alleen individueel lid van de Koninklijke Vereniging voor Natuur- en Stedenschoon, maar ook via de Antwerpse verenigingen “Kring voor Moderne Kunst” en de schildersstudiekring “Ken U zelve”.
De bescherming van het natuurgebied De Liereman liep evenwel niet van een leien dakje. In 1927 werd het gebied opnieuw bedreigd door ontginningsplannen.
Uiteindelijk zou het nog duren tot vlak voor de Tweede Wereldoorlog vooraleer de 167 ha van het natuurgebied geklasseerd zouden worden. Door het KB van 8 maart 1940 was de bescherming definitief een feit.

werk van Jos Stokbroekx

De ongerepte natuur is behouden en via de schilderijen van weleer kunnen we de romantiek van het landschap herbeleven en omgekeerd. Zo vullen kunst en natuur elkaar aan, als een spiegelbeeld. De Liereman inspireert nog steeds de hedendaagse kunstenaars die met schildersezel en verf beladen tot in de mooiste plekjes van het gebied trekken.

Praktisch

Je vindt de expo zowel in het Kunst- en erfgoedcentrum Hofke van Chantraine, Kerkstraat 46, Oud-Turnhout, als in het Bezoekerscentrum Landschap De Liereman, Schuurhovenberg 43, Oud-Turnhout

Beide locaties zijn makkelijk bereikbaar met de auto. Parking in de onmiddellijke nabijheid.
Er is een wandeling beschikbaar die beide locaties met elkaar verbindt.

Openingsuren

Vrij, za en zo van 13.30 tot 17 uur en op afspraak (tel. 014 47 94 94 of info@hofkevanchantraine.be)

Omkaderende activiteiten met rondleiding en drankje:

• Finissage ‘Muziek’ op 6 januari van 15 tot 18 uur, met Fleur Claesen en Nel Swerts in de Sint-Bavokerk – deelname 5 euro. De pianisten Fleur Claesen en Nel Swerts brengen tijdens de finissage vierhandige werken van Fauré, Saint-Saëns en Dvorak, afgewisseld met solostukken van Franz Liszt en Frédéric Chopin